Sociale veiligheid versterken met behulp van de PestPlotter en Lesson Study

Pesten op school is een dynamisch groepsproces waarbinnen leerlingen verschillende rollen op zich kunnen nemen naast dader en slachtoffer.

23-01-2018 | 16:58

Afhankelijk van de klassendynamiek kan pesten negatieve gevolgen hebben voor de gezondheid, sociale veiligheid en leerprestaties van alle leerlingen. In de onderwijspraktijk is vaak maar beperkt inzicht in de unieke klassendynamiek en voor veel docenten is het een uitdaging om grip te krijgen op deze specifieke dynamiek in een klas. Om docenten meer inzicht te geven in deze groepsdynamiek is de PestPlotter ontwikkeld.

E-tool de PestPlotter
De PestPlotter is een e-tool - gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek - waarmee de pestdynamiek in de klas in kaart wordt gebracht door de leerlingen in de klas een aantal vragen over elkaars (pest-gerelateerde) gedrag te laten beantwoorden. Met behulp van visuele schetsen (o.a. rol / gedragsfrequenties en sociale netwerken) kan een docent inzicht krijgen in de situatie in zijn/haar klas.

Verbetering sociale veiligheid dankzij inzicht in klassendynamiek en interventie 
Afgelopen voorjaar hebben twee docentopleiders van de VU LEARN! Academy een traject ontworpen in samenwerking met het Van der Meij College in Alkmaar. De Pestplotter is afgenomen bij enkele klassen en samen met de betrokken docenten zijn de uitkomsten geïnterpreteerd. De uitkomsten van de PestPlotter kwam overeen met de dynamiek die zij herkenden in de klassen. Het maakte de verschillende rollen en de verhoudingen tussen de leerlingen duidelijker. Met het bestuderen van deze groepsdynamiek kwamen ook vragen over het versterken van de sociale veiligheid naar boven. De docenten hebben een leerdoel bepaald ter verbetering van de klassendynamiek. Door middel van het doorlopen van een Lesson Study cyclus, onder begeleiding van de VU LEARN! Academy, heeft het team een maatgerichte interventie ontworpen, passend bij de leerbehoeften van de klas. Zij ontwierpen een les ter verbetering van sociale vaardigheden, voerden deze les uit, evalueerden hierop (met elkaar en met de leerlingen) en hebben vervolgens een herontwerp gedaan. Deze interventielessen hebben ertoe geresulteerd dat leerlingen vaardiger werden in het luisteren, het tonen van begrip  en het respecteren van elkaar. Daarnaast vergrootte het inzicht van de leerlingen in welke rol zij aannemen en dat zij hier een keuze in hebben.

Aansluiten bij de specifieke behoeften van leerlingen
De docenten hebben ervaren dat het op maat ontwerpen van sociale vaardigheidslessen, gekoppeld aan burgerschap, een passende aanpak is voor de specifieke behoeften van de klas. Door heel gericht te trainen op het gekozen leerdoel is het effect van de les groot en geeft het de docenten het gevoel beter toegerust te zijn om lessen in sociale vaardigheid te verzorgen.

PestPlotter bij u op school
Ook geïnteresseerd in de mogelijkheden van de afname van de PestPlotter op uw school? En / of wilt u onder begeleiding van een docentopleider met een team professioneel aan de slag met het ontwerpen van interventielessen gericht op het verbeteren van de sociale veiligheid? Neem dan contact op met de VU LEARN! Academy: Berber Klein, b.klein@vu.nl.

Extra informatie
De PestPlotter is ontwikkeld door Jeroen Pronk, onderzoeker bij de afdeling ontwikkelingspsychologie van de faculteit Gedrag & Bewegen van de VU.
Berber Klein is docentopleider en pedagoog bij het team Special Educational Needs van de VU LEARN! Academy.

Verder was Sui Lin Goei betrokken bij het ontwerpen van deze aanpak voor het versterken van de sociale veiligheid met behulp van de PestPlotter en Lesson Study. Sui Lin is als onderzoeker werkzaam bij het team SEN en programmaleider van het onderzoeksprogramma van dit team.