Basisopleiding hbo-docent

Basisopleiding hbo-docent

Hbo-docenten werken in een dynamische en veeleisende omgeving. Een stevige basis op het gebied van didactiek ondersteunt hen bij het ontwerpen en uitvoeren van onderwijs en het begeleiden van studenten. Deze opleiding is gericht is op het behalen van de ‘Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheid’ (BDB). Hogescholen stellen een dergelijke didactische bevoegdheid doorgaans als voorwaarde voor het verkrijgen van een (vaste) aanstelling als docent.

Voor wie?

De Basisopleiding hbo-docent is bestemd voor (beginnende) hbo-docenten die niet over een didactische bevoegdheid beschikken. Voor deelname is een aanstelling van minimaal 0,4 fte als docent bij een hogeschool verplicht, gedurende de periode waarin u de opleiding volgt. 

Voor het uitvoeren van de diverse proeven van bekwaamheid is het noodzakelijk dat u gedurende de opleiding in staat bent de volgende taken uit te voeren:

  • uitvoeren van onderwijs (lesgeven), 
  • begeleiden van (individuele) studenten bij hun leerproces, bijvoorbeeld in de rol van studieloopbaanbegeleider of als begeleider van studenten die op stage gaan of afstuderen, 
  • ontwerpen van onderwijs, dat houdt in dat u een (deel van een) vak kunt (her)ontwerpen.
     

Basisopleiding hbo-docent

Voor het beroep van (beginnend) hbo-docent zijn vijf kerncompetenties geformuleerd. Het uitgangspunt voor deze competenties is een maximaal leereffect voor de studenten die uw onderwijs volgen. Dat effect moet u binnen uw onderwijspraktijk vaak binnen een beperkte tijd en met behulp van beperkte middelen realiseren. In de Basisopleiding hbo-docent leert u hoe u dit aanpakt op een manier die bij u past.

Na het doorlopen van de opleiding beheerst u de kerncompetenties van een hbo-docent op minimaal basisniveau. U vult een portfolio met concrete producten (zogenaamde proeven van bekwaamheid) op het gebied van de docentvaardigheden uitvoeren van onderwijs, ontwerpen van onderwijs en het begeleiden van (individuele en groepen) studenten. Hiermee bewijst u minimaal aan het niveau van de basiskwalificatie te voldoen.

Indicatoren kerncompetenties behorend bij de basiskwalificatie:

  1. Didactische wendbaarheid: U maakt twee video-opnames van door u verzorgde onderwijssituaties, een aan het begin en een tijdens de opleiding.
  2. Agogische wendbaarheid: In een speciaal ingericht Skillslab gaat u met uw werkgroep aan de slag, aan de hand van een casus over coaching uit uw eigen onderwijspraktijk.
  3. Onderwijs ontwerpen: U becommentarieert de cyclus van het didactisch proces door uw eigen product (zoals een leerpakket, een gedeelte van het curriculum of een toets) in de cyclus te plaatsen en te verantwoorden.
  4. Samenwerken: U beschrijft de opbouwende bijdragen die u heeft geleverd aan verschillende vormen van overleg en door het werken met uw `critical friend group’ tijdens de cursus.
  5. Bewust docentschap: U oefent en praktiseert bewust docentschap in uw persoonlijk ontwikkelplan.

Aan het eind van het opleidingstraject is uw portfolio gevuld met de proeven van bekwaamheid, die u op het gebied van de drie docentvaardigheden heeft samengesteld. De competenties die u heeft verworven, uitgebreid en aangescherpt met het maken van deze proeven en met het ervaren van de processen tijdens de opleiding, zijn de belangrijkste immateriële resultaten van de opleiding. Wanneer u voldoende onderwijsbijeenkomsten heeft bijgewoond en de proeven van bekwaamheid met succes heeft afgerond, ontvangt het certificiaat van de Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheden (BDB).

De opleiding is competentiegericht, waarbij de taken van de docent - uitvoeren en begeleiden van onderwijs, ontwerpen van toetsen en kwaliteitszorg en begeleiden van studenten - alle aan de orde komen. Bij de opdrachten werkt u aan activiteiten uit uw eigen onderwijspraktijk, bijvoorbeeld een ontwerp voor een cursus of toets.

Voor het eerste gesprek met uw docentopleider maakt u een persoonlijk ontwikkelplan, aan de hand van het competentieprofiel. Ook maakt u een video-opname van een van uw onderwijsbegeleidingsituaties. Beide worden opgenomen in uw portfolio. Vervolgens gaat u aan de slag met de ontwikkeling van uw competenties. Daarbij maakt u gebruik van vele soorten input: onderwijsbijeenkomsten, feedback van de docentopleider en uw collega's in de leergroep, materiaal binnen de eigen onderwijspraktijk, literatuurstudie en experimenten met situaties in uw werksituatie. In uw persoonlijk ontwikkelplan houdt u bij welke didactische interventies u ontwerpt en uitprobeert en welke effecten deze hebben.

De docentopleiders laten met voorbeeldgedrag en kritische zelfreflectie zoveel mogelijk zien hoe u zelf ook te werk kunt gaan. Daarbij komen verschillende begeleidingsrollen aan de orde. De feedback van cursisten hierop levert vaak interessante discussies op. Voor de ervaringen, inbreng en demonstraties van de deelnemers is expliciet ruimte gecreëerd. U werkt deels in een leergroep, waarbij gebruik wordt gemaakt van de digitale leeromgeving Canvas.

Duur opleiding14 collegedagen (28 dagdelen) gespreid over in totaal circa 5 maanden
Data en tijd bijeenkomsten1e semester: september t/m eind januari/begin februari
2e semester: februari t/m eind juni/begin juli
Duur onderwijsbijeenkomst: 9.30 – 16.30 uur (inclusief lunchpauze)
De eerstvolgende groep start in februari 2018. De dag van de opleiding wordt nog vastgesteld.
Studiebelasting300 uur, incl. de contacttijd. Bij de bijeenkomsten geldt een aanwezigheidsplicht.
DocentenJacqueline van den Bercken, Paul van den Bos, Jan Willem Grijpma, Mary Herboldt-Soudant, Hester Morssink, Carmen Peters.
LocatieLEARN! Academy
Metropolitan Gebouw, begane grond
Buitenveldertselaan 3, 1182 AV Amsterdam
Prijs€ 3.490,- , exclusief studiemateriaal van circa € 100,-.
Deelnemers die de opleiding niet binnen de vastgestelde tijd voltooien, zijn opnieuw collegegeld verschuldigd voor de delen die zij nog moeten afronden.
InschrijvenU meldt zich aan d.m.v. het inschrijfformulier Basisopleiding hbo-docent.
Inschrijvingen worden behandeld op volgorde van binnenkomst. U ontvangt een e-mail ter bevestiging. Kort voor de start van de cursus ontvangt u verdere informatie van de docentopleider.
Informatie en contactInformatie over inschrijving, planning en betaling: ho.ucgb@vu.nl (studentzaken Hoger Onderwijs).
De LEARN! Academy verzorgt deze opleiding op aanvraag ook ‘incompany’: op de locatie van de hogeschool. Hbo-docenten met meer dan vier jaar onderwijservaring op een hogeschool, die nog niet in het bezit zijn van een didactische bevoegdheid, kunnen een individueel traject volgen gericht op het behalen van de Basiskwalificatie Didactische Bekwaamheden. Zowel het aanbod op locatie van de hogeschool als een individueel opleidingstraject wordt indien gewenst in het Engels aangeboden. Over deze mogelijkheden kunt u contact opnemen met sjoerd.sinke@vu.nl
Helga Oranje“De opleiding heeft me vooral veel handvatten gegeven, waardoor ik me zelfverzekerder voel tijdens het lesgeven.”

Helga Oranje is docent op de faculteit toegepaste psychologie en social work bij Hogeschool Leiden en volgde de basisopleiding hbo-docent. Zij was van oorsprong geen docent en stond pas een aantal maanden voor de klas toen zij aan de opleiding begon. In dit interview deelt zij haar ervaringen met de opleiding.

Lees het volledige interview